Langile publikoak
Administrazio publikoen zerbitzura dauden pertsonak langile publikoak dira, eta “administrazio publikoetan interes orokorren zerbitzura ordaindutako funtzioak betetzen dituztenak” dira.
Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bategina (TREBEP)
Enplegatu publikoak honela daude sailkatuta: karrerako funtzionarioak, bitarteko funtzionarioak, lan-kontratupeko langileak eta behin-behineko langileak.
Zuzendaritzako langile profesionalak ere badaude, eta horiek ez dira enplegatu publiko mota bat.
Administrazio publiko batean modu iraunkorrean lan egiteko legez ezarritako prozeduraren arabera izendatutako pertsonak dira karrerako funtzionarioak. Haien lan-harremana administrazio-zuzenbideko arauek arautzen dute, eta zerbitzu profesional ordainduak egiten dituzte.
Lanbide-karrerarako eta barne-sustapenerako eskubidea dute.
Bitarteko funtzionarioak karrerako funtzionarioei dagozkien zereginak egiteko aldi baterako izendatzen diren pertsonak dira, baina premiazko eta justifikatutako beharra dagoenean bakarrik.
Kasu horietan, honako hauek izenda daitezke:
- Karrerako funtzionarioekin bete ezin diren plaza hutsak daudenean. Kasu horretan, hiru urte iraun dezake izendapenak.
- Kanpoan dagoen funtzionario bat aldi baterako ordeztu behar denean, eta ezinbesteko denboran bakarrik.
- Aldi baterako programetan lan egiteko, hiru urte arte iraun dezaketenak, gehienez ere hamabi hilabete gehiago luzatu daitezkeenak Funtzio Publikoko legeek hala ahalbidetzen badute.
- Lan gehiegi edo pilatuta dagoenean, gehienez bederatzi hilabetez hemezortzi hilabeteko aldi baten barruan.
Langile lan-kontratudunak administrazio publiko batentzat idatzizko kontratu baten bidez lan egiten dutenak dira, lan-legerian aurreikusitako kontratazio-moduen arabera. Soldata bat jasotzen du bere lanagatik.
Kontratuak irauten duen denboraren arabera, langile horiek finkoak, mugagabeak edo aldi baterakoak izan daitezke.
Behin-behineko langileak administrazio publiko batek konfiantzako edo aholkularitza bereziko zereginak egiteko modu ez iraunkorrean izendatzen dituenak dira. Aurrekontuetan berariaz aurreikusita dagoen soldata bat kobratzen du.
Funtzio Publikoko legeek erabakiko dute langile mota horrek zein gobernu organo izan ditzakeen.
Gobernu organo bakoitzak finkatuko du zenbat pertsona izendatu ditzakeen eta zenbat kobratuko duten.
Bai postu kopurua bai horien ordainsariak publikoak izan behar dira.
Langile horien izendapena eta kargugabetzea libreak dira.
Gainera, pertsona horrek kargua utziko du automatikoki, baldin eta aholkularia den edo fidatzen den agintaritzak bere kargua uzten badu.
Behin-behineko langile gisa lan egiteak ez du meriturik Funtzio Publikoan sartzeko, ezta horren barruan sustatzeko ere.
Langile horiei, dagokien neurrian, karrerako funtzionarioei aplikatzen zaizkien arau berak aplikatuko zaizkie.
Zuzendaritzako langile publiko profesionalak politika eta programa publikoak garatzeko zuzendaritza-funtzioak betetzen dituztenak dira, autonomia-marjinarekin, beren nagusien irizpide eta jarraibide zuzenen arabera, eta beren funtzioak betetzen dituzten erakundeko jarduera-planak garatzeko proposatutako helburuak kudeatzeko eta betetzen direla kontrolatzeko ardura dutenak.
Zuzendariordetza nagusietako edo antzeko lanpostuetako titularrek osatzen dute.
Administrazio publikoen barruan zuzendaritza profesionaleko lanak egiten dituztenak dira zuzendaritzako langileak, administrazio bakoitzak bere arauetan ezartzen duenaren arabera.
Langile horiek aukeratzeko, meritu eta gaitasun printzipioak errespetatu behar dira, eta pertsona lanposturako egokia den baloratu behar da. Hautaketa prozedura publikoen bidez egin behar da, non pertsona batek baino gehiagok parte har dezaketen, baldintza berdinetan.
Estatuko Administrazioko zuzendari publiko profesionalen izendapena eta kargu-uztea izendapen askeko prozeduraren bidez egingo dira beti.
Zuzendaritza-kideak ebaluatu egin behar dira, eta, horretarako, haien eraginkortasuna, kudeaketan duten erantzukizuna eta finkatutako helburuen inguruan lortutako emaitzak hartu behar dira kontuan.
Zuzendaritzako langileen enplegu-baldintzak ez dira negoziazio kolektiboan sartzen.
Langile horiek lan-kontratudun langileak badira, goi-zuzendaritzako araudi berezia aplikatuko zaie.
Enplegatu publikoek arretaz bete beharko dituzte esleituta dituzten zereginak, eta interes orokorrak zaindu beharko dituzte, Konstituzioa eta gainerako ordenamendu juridikoa betez, eta honako printzipio hauen arabera jardun beharko dute: objektibotasuna, osotasuna, neutraltasuna, erantzukizuna, inpartzialtasuna, konfidentzialtasuna, zerbitzu publikoarekiko dedikazioa, gardentasuna, eredugarritasuna, austeritatea, irisgarritasuna, efikazia, zintzotasuna, kultura- eta ingurumen-ingurunea sustatzea, eta emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna errespetatzea. Horiek guztiak Jokabide-kodearen inspirazio-iturri dira enplegatu publikoen Jokabide-kodea eta printzipio etiko hauek arautu dituzte:
5/2015 Legegintzako Errege Dekretuan ezarritako arau eta printzipioek informatuko dute enplegatu publikoen diziplina-araubidearen interpretazioaz eta aplikazioaz.
Ikusi honi buruzko guztia: enplegatu publikoen jokabide-kodea.