El dereito a entender garante que a información xerada polas institucións públicas non só estea dispoñible, senón que sexa comprensible para todas as persoas. Non basta con acceder aos datos: é fundamental poder interpretalos e utilizalos. Por iso, este dereito compleméntase co dereito a saber, formando xuntos a base dunha transparencia real e efectiva.
De este modo, a información debe ser:
Clara e adaptada ás necesidades de distintos colectivos,
Escrita en linguaxe clara e, cando sexa necesario, en lectura fácil, contextualizada e explicada con suficiente precisión.
La Lei 19/2013, no seu artigo 5.4, establece que a información de transparencia debe publicarse nas páxinas web de forma clara, organizada e fácil de entender e, preferiblemente, en formatos reutilizables.
O Portal da Transparencia está a traballar para dispor de información tanto en linguaxe clara como en lectura fácil, se ben, neste caso, algunhas das súas páxinas.
Lenguaje claro: significa que un texto está escrito e presentado de forma que calquera persoa poida atopar o que necesita, comprender e usar facilmente. Trátase de simplificar e facer comprensibles os textos complexos, seguindo pautas como as da Norma UNE-ISO 24495-1.
Lectura fácil: é unha maneira de facer documentos máis fáciles de entender, especialmente útil para persoas con dificultades de comprensión (persoas con discapacidade intelectual, persoas maiores ou persoas que non dominan ben o idioma). Usa frases simples, apoios visuais e explicacións paso a paso. Segundo a Norma UNE 153101:2018 EX, débese seguir regras concretas de redacción e deseño e comprobarse que realmente son comprensibles. Acceda ás páxinas en lectura fácil do Portal da Transparencia da Administración Xeral do Estado.
Ademais, nesta páxina do Dereito a Entender poderase acceder a información clara e comprensible sobre distintos conceptos xerais como:
Que é o Portal da Transparencia da Administración Xeral do Estado?
Que son as Unidades de Información de Transparencia?
Goberno e a Administración
Los altos cargos
Os empregados públicos
Lenguaje claro
Los textos administrativos y jurídicos son muchas veces complejos, excesivamente técnicos y con un léxico muy especializado. Para garantizar la comprensión por parte de la ciudadanía de la información proporcionada, hay que utilizar el lenguaje claro, lo que supone un método de redacción que, además del lenguaje, tenga en cuenta la estructura, el diseño y la organización del contenido.
Lenguaje claro é linguaxe comprensible. Trátase de comunicar de forma clara, sinxela, directa, transparente e eficaz a información que é relevante para a cidadanía.
Consiste en facer simples e comprensibles os textos complexos para que se poida comprender sen dubidar o que se le ou o que se di, tendo en conta as pautas e recomendacións da Norma UNE-ISO 24495-1. Se é claro é, preciso.
La definición oficial de linguaxe claro é a seguinte: Unha comunicación está en linguaxe sinxela se a súa redacción, estrutura e deseño son tan claros que os lectores previstos poden atopar facilmente o que necesitan, comprender o que atopan e usar esa información.
Esto implica empregar oracións sinxelas:
Sujeto máis verbo máis predicado.
Evitar palabras complicadas ou expresións técnicas.
Ser directo, dicir o que queremos sen adornar con verbos, adxectivos ou descricións innecesarias.
Lectura fácil
Lectura fácil é unha forma de crear documentos que son máis fáciles de entender. Mentres que a linguaxe claro vai dirixido ao público en xeral, a lectura fácil é útil para todas as persoas, pero, sobre todo, para as persoas con calquera tipo de dificultades lectoras ou de comprensión.
O 30% da poboación ten dificultades lectoras ou de comprensión lectora e, por iso, necesita versións adaptadas a lectura fácil da información publicada para poder exercitar o seu dereito a entender.
Para facer a lectura fácil é importante seguir unhas normas e validar os documentos.
