El dereito a entender garante que a información xerada polas institucións públicas non só estea dispoñible, senón que sexa comprensible para todas as persoas. Non basta con acceder aos datos: é fundamental poder interpretalos e utilizalos. Por iso, este dereito compleméntase co dereito a saber, formando xuntos a base dunha transparencia real e efectiva.
De este modo, a información debe ser:
Clara e adaptada ás necesidades de distintos colectivos,
Escrita en linguaxe clara e, cando sexa necesario, en lectura fácil, contextualizada e explicada con suficiente precisión.
La Lei 19/2013 no seu artigo 5.4, establece que a información de transparencia debe publicarse nas páxinas web de forma clara, organizada e fácil de entender e, preferiblemente, en formatos reutilizables.
O Portal da Transparencia está a traballar para dispor de información tanto en linguaxe clara como en lectura fácil, se ben, neste caso, algunhas das súas páxinas.
Lenguaje claro: significa que un texto está escrito e presentado de forma que calquera persoa poida atopar o que necesita, comprender e usar facilmente. Trátase de simplificar e facer comprensibles os textos complexos, seguindo pautas como as da Norma UNE-ISO 24495-1.
Lectura fácil: es una manera de hacer documentos más fáciles de entender, especialmente útil para personas con dificultades de comprensión (personas con discapacidad intelectual, personas mayores o personas que no dominan bien el idioma). Usa frases simples, apoyos visuales y explicaciones paso a paso. Según la Norma UNE 153101:2018 EX, se debe seguir reglas concretas de redacción y diseño y comprobarse que realmente son comprensibles. Acceda a las páginas en lectura fácil del Portal de la Transparencia de la Administración General del Estado.
Ademais, nesta páxina do Dereito a Entender poderase acceder a información clara e comprensible sobre distintos conceptos xerais como:
Que é o Portal da Transparencia da Administración Xeral do Estado?
Que son as Unidades de Información de Transparencia?
Goberno e a Administración
Los altos cargos
Os empregados públicos
Lenguaje claro
Os textos administrativos e xurídicos son moitas veces complexos, excesivamente técnicos e cun léxico moi especializado. Para garantir a comprensión por parte da cidadanía da información proporcionada, hai que utilizar a linguaxe clara, o que supón un método de redacción que, ademais da linguaxe, teña en conta a estrutura, o deseño e a organización do contido.
Lenguaje claro é linguaxe comprensible. Trátase de comunicar de forma clara, sinxela, directa, transparente e eficaz a información que é relevante para a cidadanía.
Consiste en facer simples e comprensibles os textos complexos para que se poida comprender sen dubidar o que se le ou o que se di, tendo en conta as pautas e recomendacións da Norma UNE-ISO 24495-1. Se é claro é, preciso.
La definición oficial de linguaxe claro é a seguinte: Unha comunicación está en linguaxe sinxela se a súa redacción, estrutura e deseño son tan claros que os lectores previstos poden atopar facilmente o que necesitan, comprender o que atopan e usar esa información.
Esto implica empregar oracións sinxelas:
Sujeto máis verbo máis predicado.
Evitar palabras complicadas ou expresións técnicas.
Ser directo, dicir o que queremos sen adornar con verbos, adxectivos ou descricións innecesarias.
Lectura fácil
Lectura fácil é unha forma de crear documentos que son máis fáciles de entender. Mentres que a linguaxe claro vai dirixido ao público en xeral, a lectura fácil é útil para todas as persoas, pero, sobre todo, para as persoas con calquera tipo de dificultades lectoras ou de comprensión.
O 30% da poboación ten dificultades lectoras ou de comprensión lectora e, por iso, necesita versións adaptadas a lectura fácil da información publicada para poder exercitar o seu dereito a entender.
Para facer a lectura fácil é importante seguir unhas normas e validar os documentos.
