A seguir dáse publicidade das novas achegas recibidas para o III Plan de Goberno Aberto.
Están ordenadas por orde ascendente de recepción das achegas.
ACHEGAS DO CCU PARA A súa VALORACIÓN PARA O TERCEIRO PLAN DE ACCIÓN DE GOBERNO ABERTO
O Consello de Consumidores e Usuarios (CCU) é o órgano de representación e consulta de ámbito nacional das organizacións de consumidores e usuarios con implantación estatal, e ostenta a representación institucional das organizacións de consumidores e usuarios ante a Administración Xeral do Estado ou outras entidades e organismos, de carácter estatal ou supranacional. O CCU está composto actualmente por nove organizacións de consumidores. Achegas do CCU ao III Plan:
Na actualidade a aplicación para a Xestión das Solicitudes de Acceso ( GESAT) ten como función principal a xestión dos expedientes relativos ás solicitudes de acceso e, por tanto, é un dos módulos principais que interactúa co Portal da Transparencia. A proposta consiste en transformar o procedemento electrónico de acceso á información pública xestionado a través de GESAT nun procedemento que responda plenamente as esixencias do Esquema Nacional de Interoperabilidade (ENI) e do Esquema Nacional de Seguridade (ENS), e que poida ser integrado na aplicación de arquivo electrónico definitivo Arquive (a través das ferramentas proporcionadas por Inside, tendo en conta así mesmo o proxecto de ámbito europeo E-Ark). Deste xeito, ademais de conseguir que o procedemento de acceso á información pública transfórmese nun procedemento plenamente adaptado á Administración dixital segundo propugna a Lei 39/2015, do 1 de outubro, do Procedemento Administrativo Común das Administracións Públicas, facilitarase que a información e os datos xerados polo este procedemento poidan ser libremente consultados por todos os cidadáns a través do propio Portal da Transparencia, unha vez envorcados na aplicación Arquive. Así se conseguiría que as solicitudes, as resolucións (ambas as debidamente anonimizadas) e a información que, no seu caso, concédase aos solicitantes a través de GESAT, sexan libremente accesibles para todos (algo así como "a transparencia da transparencia") coas excepcións previstas na lei de transparencia e no resto da normativa.
Todas as carencias que desta criticaron sociedade civil e expertos a nivel nacional e internacional.
O I Plan de Acción de España de Goberno Aberto incluía como un dos seus principais compromisos a elaboración e aprobación dunha Lei de Transparencia froito da potestade lexislativa do Goberno, así como da vontade política existente avanzar en transparencia e goberno aberto. Catro anos despois da súa aprobación e tras a entrada en vigor, a lei segue mostrando carencias significativas para avanzar cara a un réxime de transparencia real. A lei sitúase na posición 77 de 111 países con leis de transparencia, obtendo 73 puntos, lonxe dos 150 que segundo o Global Access to Information Rating teñen as leis que garanten plenamente o dereito de acceso á información. Dispor dunha boa Lei de Transparencia é un dos alicerces esenciais do goberno aberto, por iso, a sociedade civil segue demandando unha lei en liña cos estándares internacionais. Considerando que o Artigo 87 da Constitución Española outorga iniciativa lexislativa ao Goberno e que xa se incluíron medidas lexislativas en anteriores plans de OGP, non existe ningún obstáculo legal e práctico para realizar esta reforma de le Lei máis que a ausencia de vontade política.
O Goberno ten unha moi boa oportunidade de demostrar este compromiso e vontade política coa transparencia, incluíndo a modificación da Lei 19/2013 no III Plan de Acción de Goberno Aberto. Entre as melloras que deben incluírse destacan:
A Lei de Transparencia aprobouse en 2013 e case 4 anos despois, aínda non se desenvolveu o Regulamento. Este aspecto resulta especialmente preocupante se se ten en conta o gran número de artigos da Lei 19/2013 que remiten ao posterior desenvolvemento regulamentario e que están a xerar problemas e inseguridade xurídica na práctica. Segundo o artigo 97 da Constitución Española, corresponde ao Goberno a potestade regulamentaria. Ademais, segundo a disposición final sétima da Lei 19/2013, o Goberno, no ámbito das súas competencias, poderá ditar cantas disposicións sexan necesarias para a execución e desenvolvemento do establecido na Lei 19/2013. Á marxe de posibles reformas da Lei 19/2013 que se vaian a debater en sede Parlamentaria, o Goberno ten a obriga de aprobar o Regulamento de desenvolvemento da norma que xa está en vigor desde hai varios anos. Por iso, o III Plan de Acción de Goberno Aberto debe recoller entre as medidas o desenvolvemento regulamentario da Lei 19/2013 contando coa participación da sociedade civil.
A Lei 19/2013 de transparencia que establece unhas obrigas mínimas de transparencia pero depende da vontade política a mellora e ampliación das obrigas de transparencia contidas na Lei. Para implementar medidas transformadoras de goberno aberto a vontade política é esencial e a Lei 19/2013 deixa ampla marxe para realizalas. Neste sentido o III Plan de Acción de Goberno Aberto debe recoller entre os seus compromisos a elaboración dunha normativa ou Plan para ampliar a publicación proactiva de información coa participación da sociedade civil (e que inclúa medidas que garantan o cumprimento).
Entre as medidas débese incluír, como mínimo, a publicación proactiva de:
- Axendas completas de traballo de altos cargos e persoal directivo: que inclúa os documentos intercambiados durante as reunións.
- Os nomes e retribucións do persoal eventual e de confianza.
- Gastos de viaxe detallados e axudas de custo de cada alto cargo e persoal directivo, tal e como xa fai o CGPJ.
- Publicación de todas as solicitudes de acceso a información e as súas respostas.
A Lei 19/2013 de transparencia que establece unhas obrigas mínimas de transparencia, pero depende da vontade política a mellora e ampliación das obrigas de transparencia contidas na Lei. Para implementar medidas transformadoras de goberno aberto a vontade política é esencial e a Lei 19/2013 deixa ampla marxe para realizalas. Neste sentido o III Plan de Acción de Goberno Aberto debe recoller entre os seus compromisos a elaboración dunha normativa ou Plan para asegurar a creación e publicación proactiva de información crave relacionada cos procesos de toma de decisións (que inclúe, pero non se limita a, a Pegada lexislativa). Este Plan debe contar coa participación da sociedade civil e incluír medidas que garantan o cumprimento. Entre a información identificada que debe publicarse atópase como mínimo: actas das reunións, os documentos recibidos de terceiros, asesoramento xurídico, asesoramento sobre políticas e xustificacións das decisións adoptadas.
Para lograr unha maior transparencia é imprescindible que os cidadáns teñan acceso á información pública a través dun sistema sinxelo, rápido e que non esixa para o acceso á información máis datos ao solicitante que os estritamente necesarios para acceder á información, é dicir: un nome, a información á que se quere acceder e unha dirección onde enviar a información. O procedemento que creou o Goberno, en concreto o Ministerio da Presidencia, para exercer o dereito a solicitar información é complexo, excluínte e lento. A lei de Transparencia 19/2013 establece no seu artigo 17.2 que “a solicitude poderá presentarse por calquera medio que permita ter constancia da identidade do solicitante; a información que se solicita; unha dirección de contacto, preferentemente electrónica, para efectos de comunicacións; no seu caso, a modalidade que se prefira para acceder á información solicitada”. Con todo, o Goberno só permite que se envíen as solicitudes de maneira presencial, vía correo postal e de forma telemática a través do portal da transparencia, excluíndo o uso do correo electrónico, e obrigando a entregar o DNI ou certificado electrónico para poder solicitar información. Estes requisitos están a ser un obstáculo para o exercicio, de feito, a Presidenta do Consello de Transparencia e Bo Goberno manifestou en varias ocasións que debería revisarse este sistema para axilizar o proceso. Desde hai tempo o Goberno di que se está traballando nun sistema de identificación para solicitar información sinxela, rápida e gratuíta que mellore o limitado sistema actual. Con todo, a sociedade civil non dispón de información sobre estes traballos. Introducir esta medida dentro do plan de goberno aberto garantiría que se introduce coa participación da sociedade civil e tendo en conta diferentes puntos de vista e as necesidades da cidadanía. Por iso, o III Plan de Acción de Goberno Aberto de España debe incluír entre as súas accións a realizar durante o seu primeiro ano de vixencia, contando coa participación da sociedade civil, o establecemento dun sistema de solicitude de acceso a información sinxelo e rápido, permitindo enviar solicitudes a través do correo electrónico.
Para implementar medidas transformadoras de goberno aberto a vontade política é esencial e a Lei 19/2013 deixa ampla marxe para realizalas. Máis aló das obrigas legais, poden establecerse directrices, ordenes ou outro tipo de medidas contando coa participación da sociedade civil (e que inclúa medidas que garantan o cumprimento) que reduzan na práctica os prazos de resposta. As autoridades públicas deben garantir que en todas as etapas dos procesos de toma de decisións a sociedade civil ten acceso á información necesaria para participar e que está nunha linguaxe clara e comprensible. Para iso, as solicitudes de información necesaria para participar deben ser respondidas canto antes e, indubidablemente, dunha co tempo suficiente para permitir tal participación. O II Plan de Acción debe incluír melloras en prazos de resposta das solicitudes de acceso a información permitan a participación da sociedade civil nos procesos de toma de decisións. Para iso, os prazos non deben ser nunca superiores a 15 días e empezar a contar desde o día no que se envía a solicitude.
A Alianza para o Goberno Aberto (OGP – Open Government Partnership) é unha iniciativa multilateral que busca que gobernos sexan máis transparentes, rendan contas e melloren a capacidade de resposta cara aos seus cidadáns. Isto require un cambio de normas e cultura para garantir un diálogo e colaboración xenuínos entre goberno e sociedade civil. O Goberno, a través da Dirección Xeral de Gobernación pública, iniciou un proceso de elaboración do terceiro Plan de Acción máis participativo e comprometeuse á creación do foro de diálogo permanente coa sociedade civil. Consideramos esencial que no Foro participen representantes dos diferentes Ministerios e institucións a nivel Estatal, como o Consello de Transparencia, para fomentar o diálogo e un espazo de encontro entre estes e a sociedade civil.